Monthly Archives: June 2015

వాణీ ద్విశతి VANI DVISATHI – Completed

MY MESSAGE to my Wife, Vani:

VANI+CHANDRA = 38 years of happy living.

Traveling in Italy. Our life has been an arduous journey through lakes and rocks.

We might have covered tens of thousands of miles in various countries.

WAITING FOR THE CALL

SHE TURNS 60 (Shashti Poorthi on 30th June.) My gift to her, 200 poems.


If you have liked the selections from Vani Satakam, you can purchase the full 200 (Dvisathi) next month July 27,2015. Fourth and last free selection is below. Hope you enjoy. Thank you.

100.
భాష స్వచ్చమున్న భావము స్వచ్చము
వినగ సొంపు వివిధ భారతి గదె
క్రొత్త పుంత తొక్కె కొంగొత్త గొంతులు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఎన్ని ఎఫ్ ఎం చానెళ్ళొచ్చినా వివిధ భారతిని మించిన రేడియో చానెల్ లేదు కదా. వారి భాష స్వఛ్ఛంగా ఉంటుంది, భావమూ స్వఛ్ఛంగా ఉంటుంది. సంకర భాషకు స్థానమే లేదు. విన సొంపుగా ఉండే వివిధ భారతి కల కాలం శ్రోతలకు వీనుల విందు చేయాలని నా కోరిక.

English:

Many FM channels have come to air programs. But, Aakaash Vaani, Vividh Bhaarati stands apart. The language of the anchors is pure, their thoughts are unadulterated. There is no scope for adulterated language. Hope Vividh Bharati entertains the listeners forever after.

101.
తండ్రి బోయి నేడు దశాబ్దము లవగ
గుఱుతు కొచ్చె వారి గతము నేడు
బ్రతికి యుండ ఎపుడొ బిండము బెట్టెదో
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కొంతమంది సుపుత్రులు, తండ్రి పోయిన దశాబ్దాల తరువాత నూరేండ్ల పండుగనో, ఆయన పేరుతో అన్నదానం చేస్తున్నామనో ప్రచారానికి పెద్ద, పెద్ద బొమ్మలు పెట్టి ఆర్భాటం చేస్తారు. నిజానికి వీళ్ళు ఆయన బ్రతికుండగానే వృద్ధాశ్రమంలో చేర్చో, సూటి పోటి మాటలతోనో పిండం పెట్టినంత పని చేస్తారు.

English:

Some children make a vanity show with large pictures of their parents decades after their death in the name of centenary celebrations or charity shows. But, the fact is, when they were alive these children would have harassed them or left them in old age homes to fend for themselves.

103.
నీట నుండు చేప నీట నుండగ నీక
వలను వేసి తీసి వాస నందె
మత్స్య ముండు నీటె ముత్య ముండును గద
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!
(దుర్మార్గుడని తెలిసి కదిలించి, కవ్వించి వాడు నన్ను తిట్టాడు బాబోయ్ అని పెళ్ళాం దగ్గరేడిస్తే ఊరుకో పిరికి వెధవా అంటుంది. చేపలు పట్టడమెందుకు. వాసన అని ఏడ్చుడెందుకు. అదే సముద్రంలో ముత్యాలుంటాయి, వాసన రావు. ఓపిగ్గా కూర్చుని పట్టు కొమ్మని సారాంశము. చేపల్ని వాటి మానాన వదిలెయ్యి. నచ్చిన వారు పట్టుకుంటారు).

తాత్పర్యము (తా):

నీటిలో బ్రతికే చేపను నీటిలోనే ఉండనీక, వల వేసి పట్టుకొని, వాసన చూసి “పాడు వాసన” అని తిట్టుకోవడమెందుకు? దానిని నీటిలోనే బ్రతకనీయ వచ్చు, లేదా ఆ వాసన నచ్చే వాడినే పట్టుకోనియ్య వచ్చు కదా? (అనవసర విషయాలు మాట్లాడి అవతలి వాడు ప్రతిస్పందిస్తే బాధ పడటం దేనికి?)

English:

An advice to those who pick up quarrels without reason and then if the other person reacts cry their hearts out. Why should one catch the fish that is playing in water, smell it and say it is bad smelling and blame it? You can let it live in water or allow it to be caught by the one who likes the smell.

105.
అహంభావ మన్న యది యెటులన్నరో
మాట కటువు కాని మనసు తీపి
వేము చేదు మార మందాకు గాదటె
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కేవలం మాట కరుకుగా ఉన్నంత మాత్రాన ఒక వ్యక్తిని అహంభావి అని ఎలా చెప్ప గలం? అతని మాట కరుకుగా ఉన్నా మనసు వెన్న లాగా మెత్తగా ఉండొచ్చు కదా? వేప ఆకు తింటే చేదుగా ఉంటుంది. కానీ దాని లోపల ఎన్ని ఔషధ గుణాలుంటాయి?

తాత్పర్యము (తా):

( మందాకు యనగా herbalplant) తత్వము మారిన మనిషిని విమర్శించడం సబబా అనేది ఈ పద్య సారాంశము)

English:

We can not brand a person arrogant simply because he talks harsh. His heart might be soft like butter. Is not the neem leaf that is bitter a useful medicine with many good qualities?

106.
చిన్న తనపు బొమ్మ చెప్పును కధలను
చిత్త మెట్లు మారు చెప్పు టెట్లు
వేచి యున్న బండి వేగ మెట్లు దెలియు
వాణి బలుకు మాట నాదునోట!
(చిన్న తనపు బొమ్మలు nostalgia కాదు .ఈ రోజు గుణం ప్రధానము అని సారాంశము)

తాత్పర్యము (తా):

చిన్న తనంలో మనం తీసుకున్న, గీసుకున్న చిత్రాలు ఎన్నో తీపి గురుతులతో కూడిన కధలు చెప్తాయి. కాని వయసు పెరిగిన కొలదీ గుణం ఎలా మారిందో చెప్పాలంటే ఇప్పటి ప్రవర్తనే రుజువు కదా?

English:

The photos we take, the selfies we painted during childhood tell many a story, that we call nostalgia. But, who knows how each changed in his character as he grows up. For that the bench mark is his present behaviour only.

107.
పేరు గొప్పదిబ్బ యూరు యనునటుల
వృక్ష మేమి జెప్పు వంశ యశము
తాత నేయి నాక మూతి వాసన జూతె
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

మా తాతలు నేతులు నాకారు, మా మూతులు వాసన చూడండి అన్నట్లుగా వంశ వృక్షం చూస్తే వంశం గొప్పతనమెలా తెలుస్తుంది? What are you at present is more important.

English:

Our ancestors were royal. They were eating food in gold plates. This is what the “Family Tree” tells. It is not nostalgia. What are you at present is more important.

111.
బతికి చెడిన వాడు బతికించు ఇతరుల
చెరచి బతుక నెంచ చేరు యముని
చీమ కుట్ట గానె చేరదె కాలుని
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

బాగా బ్రతికి జీవితంలో దెబ్బ తిన్న వాడు ఇతరులకు సహాయం చేసి బ్రతికించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఇతరులను చెరిచి బ్రతకాలనుకునే వాడు త్వరగా యముణ్ణి చేరుకుంటాడు. చీమ కుట్టగనే చచ్చి పోతోంది కదా?

A person who lived a luxurious life and fell from grace, tries to help the needy as he knew the pitfalls. The person who wants to enjoy at others’ misery will soon reach hell. Does the ant that bites not die instantly?

115.
సోదర బ్రేమ బోయి స్వార్ధమ్ము నిండగ
బయటి వారి నడుమ పల్చనవరో
మిత్ర భేద కధను మరచితి రెటులయా
వాణి బలుకుమాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

సోదరుల మధ్య ప్రేమ నశించి, ఎప్పుడైతే స్వార్ధం పెరుగుతుందో, అప్పుడు బయటి వారి ముందు చులకన అవుతారు కదా! “మిత్ర భేదము” కధ మరిచి పోయారా?

English:

If the natural love between siblings gives place to extreme selfishness, the whole lot becomes laughing stock in front of others. Did they forget the “Mitra Bhedamu” (dissension between friends) panchatantra moral story?

121.
దోశ వడ ఇడ్లి తినవయ దక్షిణాన
పావు వడ భాజి తినవయ పశ్చిమాన
వెన్న రోటిని తినవయ వుత్తరాన
తేట బలికెను ఈ బాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

భారత దేశం అనేక రుచుల, అబిరుచుల సంస్కృతుల సమ్మేళనం. ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో రుచి. దక్షిణానికి వెళ్తే, దొస, ఇడ్లీ, వడ, పశ్చిమాన రుచికరమైన పావు, భాజీ, వడ, ఉత్తరాన వెన్న రొట్టె (నాన్) దొరుకుతాయి. కానీ మళ్ళీ ఇవన్నీ దేశంలో అందరూ ఆదరించే వంటకాలే.

English:

India is a country with differing tastes and cultures, but unified as a nation. If you go South you get recipes of Idly, Vada, Dosa the delicious, in the West you get Pav, Vada, Bajee very tasty, in the North you get delectable, soft naan (roti) with butter. But, the whole population relishes these dishes.

122.
లఘువు తీసి దీర్ఘము గురులాయె మనకు
ప్రాస వాడెడి బోయీడు పరగె యతిగ
లఘువు గురువులు యతి ప్రాస లయ్యె పదము
తేట బలికెను ఈ గీతి నాదు వాణి!
ఇచ్చట ప్రాస యనగా ఈటె, పదము పాదమునకు రూపాంతరము. యతి వాల్మీకి.

తాత్పర్యము (తా):

లఘువు దీర్ఘము తీసి గురువుగా మారింది. (శిష్యుడు విద్య నేర్చి గురువు అయినట్లుగా) ప్రాస (ఈటె) వాడే వాల్మీకి యతి అయ్యాడు. లఘువు, గురువు, ప్రాస, యతి యే కదా, పద్య పాదానికి మూలము?

There is no English translation as it is poem with jugglery of words in Telugu.

126.
బిడ్డ (ఆడపిల్ల) పుట్టిన దీపము బెట్టు నౌగ
వారసుడు బుట్ట దీపము వూదు దేల
ఏలమారెను నా జాతి యిట్టి రీతి
తేట బలికెను ఈ గీతి నాదు వాణి.

తాత్పర్యము (తా):

ఆడ పిల్ల పుడితే ఇంట్లో దీపం పెడుతుంది కదా? వారసుడు పుట్టాడని పుట్టిన రోజున దీపమార్పే సంస్కృతి ఎక్కడనుంచి వచ్చింది? మన సంస్కృతికి ఏమి అయ్యింది?

English:

If a girl child is born, she will light the lamp in the house. Why are we putting out candles when a baby boy is born? What happened to our culture?

140.
బద్ధకమ్ము నీది బెద్ద వారి ననకు
నీకు వచ్చు విద్య నీవు నేర్వు
జాత కర్మ గలియు ననుచు కూర్చొన బోకు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నీ సోమరి తనానికి నువ్వు చదువుకోకుండా, విద్యా వ్యవస్థని, నీ పెద్ద వారిని, గురువులనూ తిడుతూ కూర్చుంటే ఫలమేముంటుంది? నీక ఏ విద్య మీద ఆసక్తి ఉందో అదే నేర్చుకో. మన కర్మ బాగా లేదంటూ జాతకాలని తిట్టుకుంటూ కూర్చోకు.

English:

Don’t blame the elders, the education system and the teachers for your failure in examination due to your laziness. Whatever you are adept at, you learn that. Do not sit at one place blaming the stars for failure. Rise and win!

146.
నీవు బెట్టు ముద్ద నిలువెల్ల దోపిడీ
పరులు యదియె సేయ ఫల మాశి యించి
మత్సరమ్ము వీడి మనసును కడుగరో
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నువ్వు చేసిన చిన్న దానం కూడా నిలువు దోపిడీ చేసి ఇచ్చినంతగా చెప్పుకుంటావు. అదే ఇతరులు చేస్తే ఏదో ఆశించి చేశారని ప్రచారం చేస్తావు. మాత్సర్యమనే (అసూయ) శత్రువునుజయించి మంచి మనసుతో చూస్తే నిజం బోధ పడుతుంది.

English:

Whatever little charity you do, you speak high of it and say you donated your whole property. If the same is done by others you spread a canard that it was quid pro quo. Leave jealousy aside and see with pure heart.

150.
శీలమన్న నేమి శారీరకమె గాదు
భక్తి శివుని పైన రక్తి ఎటనొ
సూక్తి ముక్టావళియు రిక్తమౌ యట్టిచో
వాణి బలుకు మాట నాదునోట!

తాత్పర్యము (తా):

శీలమనేది కేవలం శారీరకమే కాదు. మన్సు కూడా నిర్మలంగా ఉన్నవాడే శీలవంతుడు. శివ పూజలు చేస్తూ భక్తి ఇక్కడ, రక్తి మాత్రం పరాయి స్త్రీ మీదా అయితే, ఇంకా సూక్తి ముక్తావళి శూన్యమే కదా!

English:

Character is not related to acts of bodily senses. Even heart should be pure. Sitting in a Temple of God, if one’s mind wanders on sensual pleasures, the whole moral lessons are garbage.

161.
నడక నేర్పిన తలి దండ్రి నడక మరచి
కర్ర సాయము తోడను కష్ట పడగ
నీకు సమయము దొరుకదె నడువ తోడు
తేట బలికెను ఈ బాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

నీకు నడక నేర్పిన తల్లి,దండ్రులు వయసు మీరి నడక మరచి పోయి కర్ర సాయంతో నడుస్తుంటే, కనీసం తోడుగా వెళ్ళడానికి కాసింత సమయం నీకు దొరకదా?

English:

When the parents, that taught you to walk, are walking with the help of a stick, do you not find a little time at least to go with them?

173.
విజయ మనగ కాదు వారధి ముందుకు
శిరము వంచగ నదియె శాప మగునె
ధైర్య మున్న వేళ దేవుడుండును తోడు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):
విజయం సాధించంగానే మన గొప్పతనమని విర్రవీగాల్సిన అవసరం లేదు. అది ముందుకు పొయ్యే వారధిగానూ భావించ రాదు. అపజయమూ శాపం కాదు. శిరసు వంచి నడవడంలో సిగ్గు పడాల్సిందేమీ లేదు.విజయంలో కానీ, అపజయంలో కానీ దేవుడ్ని తోడు చేసుకు నడవడం ప్రధానం.

English:

Success is not a bridge that takes you forward. No need to stretch your chest and boast. So too, defeat is not end of road. There is nothing wrong in kneeling your head a few moments. Whether in success or failure, take God along!

174.
ధైర్య మనిన ఎదురు బలుకుట కాదొకో
ఆగి వినుము పరులు యాడు నుడివి
వారి మాట లౌగ వారధి ముందుకు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఎదుటి వారి మాట వినకుండా మనం చెప్పిందే సరి అని ముందుకు నడవడం పద్ధతి కాదు. ఒక్కో సారి వారి మాటలు నీ విజయ పధానికి వారధి అవ్వొచ్చు.

English:

It is not courage to walk past others’ words thinking what we do is right. Sometimes the words of advice by others may act as bridge to your path of success.

193.
భామ దొరుకక తలడిల్లె బ్రహ్మచారి
భార్య కావలెనంచును బ్రకటనిచ్చె
ఆడ మగవారి నిష్పత్తి యడ్డు తగిలె
తేట బలికెను ఈ బాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

భార్య కావాలని బ్రహ్మచారి ప్రకటనిస్తే, భార్య కావద్దానికి ఆడ పిల్లలేరి. వారిని పుట్టనిస్తే కదా? బ్ర్హ్మచారి ఎంత తల్లడిల్లినా ఆడ-మగ నిష్పత్తి అడ్డమొచ్చె కదా?

English:

Bachelor gave an advertisement for an eligible wife. Where are girls to marry? They were not allowed to be born. Howsoever he stuggles the ratio of men and women came in the way.

197.
బడులు తెరువ బాల బ్రహ్మలు కదిలిరి
వాణి వెదుక యందున వాసి గాను
ఙాన తృష్ణ తోడ ఙానుల చెంతకు
వాణి బలికెను ఈ మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఈ పద్యం మా మనవడిని బడిలో దించి అక్కడే కూర్చున్నప్పుడు వ్రాసినది. బడులు తెరవగగానే, బాల బ్రహ్మలు కదిలివచ్చారు. బడిలో ఉన్న తమ వాణిని (సరస్వతీ దేవిని) వెదుక్కుంటూ. విఙానాన్ని కూడగట్టుకోడానికి ఙానుల (ఉపాధ్యాయినుల) వద్దకు.

English:

I wrote this poem when I dropped my 2.5 yr old grandson in school and was waiting for him outside, inspired by the flow of small kids.

The kid Brahmas came in search of their Vanis (Sarasvati Devi) in the school. They came with an urge to attain knowledge from the knowledgeable.

saraswati y brahma

వాణీ శతకం – మూడో భాగము Vani Satakam – Part III

vemanapadyalu

This is third part of my selections from Vani Satakam, original poetry containing my life’s learnings and lessons for youth. It is inspired by Vemana Satakam. Part I and Part II of my poetry were printed earlier. Final part with link to publisher will be be printed in coming week.

46.
ప్రవచనములు వినగ పరివర్త నొచ్చునే
ఋజు వర్త నొచ్చె ఋక్కు జదువ
మనిషి యందు వలయు మార్పు సహజముగ
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ప్రవచనాలు విన్నంత మాత్రాన మనిషిలో పరివర్తనొస్తుందా? వేదాలు వల్లిస్తే మంచి నడవడి వస్తుందా? మనిషిలో పరివర్తన సహజంగా మనసు లోనుంచి రావాలి.

English:

If you hear the preachings of Gurus will there be a change in your attitude? By just reading the Vedas, will your basic nature change? Change should come naturally in your mindset.

49.
భయము లేని వాడి బల్కె నిదర్శనము
తనదు తప్పు లేదె తగ్గి బలుకు
తప్పు సేయ గాదె దప్పుడు పలుకులు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

తప్పు చేశాననే భయం లేని వాడు సౌమ్యంగా మాట్లాడతాడు. తప్పు చేసిన వాడు కప్పి పుచ్చుకోవడానికి తప్పుడు కూతలు కూస్తాడు.

English:

The man who does not have fear and carries conviction that he is truthful, talks in a pleasant tone. The man who commits frauds and tells lies shouts from rooftops to cover up.

58.
పూల వలచెదు వాటిని పార వైతు
జంతు ప్రేమయు కరిగెను జంపి తినగ
నన్ను బ్రేమింతు నందువు నాకు దిగులు
తేట బలికెను ఈ బాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

పూలను ప్రేమిస్తానంటావు వాడుకొని వాడి పోగానే పారవేస్తావు. జంతువుల మీద ఎంతో ప్రేమ చూపిస్తున్నానంటావు. వాటిని చంపి తింటావు. నన్ను ప్రేమిస్తున్నానంటావు. ఏమొ! నాకు భయంగా ఉంది కదా!

English:

You say you love flowers. But you use them and throw away. You say you love animals. But you kill them and eat. You say you love me. I am now afraid, what you will do to me!

61.
తరచి వేమ (వేమన) జూడు చరితను జదువగ
మంచి యనెదొ యతని జెడ్డ యనెదొ
విశ్వదాభి రామ వినమె బ్రేమ
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కేవలం ఒక వ్యక్తి గతం మీదనే అతని నేటి గుణాలను ఎంచడం సరి కాదు. అతనిలో ఎంతో మార్పు వచ్చి ఉండ వచ్చు కదా? వేమన చరిత్ర చదివితే, “విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ” అని నీతి సూత్రాలు మన నోటి నుండి వచ్చేవా?

English:

We can not assess the present qualitative attitude of a person only taking into account his past behaviour. If we read the history of Vemana, would we have recited his Satakam (hundred poems) today.

67.
మీసమొచ్చెనంచు మిడిసి బడి బడతి
ప్రేమ పేరు జెప్పి మీద బడుచు,
తప్పు యన్నచో ముప్పతిప్పలు పెడుదె
వాణి పలుకుమాటనాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నీకు మీసాలొచ్చీ రాగానే, ప్రేమ పేరు చెప్పి ఆడపిల్లలను వేధిస్తూ వారిని నానా అల్లరి పెడతావే. వాళ్ళు తప్పు అని అరిస్తే, వాళ్ళను నానా హింసల పాలు చేస్తావు కదా?

English: (On Eve Teasing)

Soon after you attain adolescence, you start singing love songs in front of innocent girls. If they say it is wrong, you start harassing them.

69.
నీకు ఏమి మిగిలె నినుగన్న దలిదండ్రు
లేమి బావుకొనిరి మిగుల దుఖము
గాక యేలనయ్య పొగరు యేమి మిగిలె,
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నువ్వు హింసకు పాల్పడి ఆడ పిల్లల్ని చంపి వేస్తే నీకు ఏమి మిగిలింది, నిన్ను కన్న తల్లి దండ్రుల కేమి మిగిలింది? ఏలనయ్యా నీకు అంత మదము?

English: (On consequences of increased adolescent violence in the name of love)

With so much arrogance, if you kill innocent girls what remained for you in life and what remained to your parents who struggled to bring you to this stage, except life long sorrow?

Sec. 498 the boon and the curse.
Sec 498 వరమూ, శాపమున్నూ
వరం
Boon.
76.
అత్తమామ ఇంట ఆరళ్ళు పడలేక
అత్త మామ మరియు ఆడపడుచు
జైలు పాలు జేయ జేసిరో చట్టము
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట.

తాత్పర్యము (తా):

అత్త, మామల ఇంట్లో కష్టాలు భరించ లేని వారికి ప్రభ్త్వం ఒక చట్టం తెచ్చింది. ఈ చట్ట ప్రకారం కట్నాల కోసం వేధించే అత్త, మామలను, ఆడపడుచులను కారగృహానికి పంపే వీలు కలిగింది

English:

To provide confidence and security to the women who face trials and tribulations in the house of the in-laws, government brought out a law by which the culprits can be sent to jail.

శాపం
Curse
77.
చట్టమొచ్చెననుచు సరి కొత్త యారళ్ళు,
నీదు తండ్రి తల్లి నీవు కలిసి
సెక్షనొచ్చె ననుచు శిక్ష పాల్చేసిరో,
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట.

తాత్పర్యము (తా):

section 498a వచ్చింది కదా అని ఎదురు వేధింపులు మొదలు పెట్టి, డబ్బు గుంజే మిషతో నువ్వు (కోడలూ), నీ తల్లి దండ్రులూ కలిసి అత్త, మామలని, అమాయకులనీ కారగృహానికి పంపే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు కదా? కలి కాలం.

English:

As Sec. 498 a is providing the daughter-in-law, unlimited freedom and protection, she along with her parents are harassing their in-laws, by threats of sending them to jail, to extract money from them. What times have come?

79.
నీవు ఆడబిడ్డ నువు కన్నదదె కదా
ఇంటికొచ్చు బిడ్డ ఈడ బిడ్డె
ఆడబిడ్డ యన్న యలుసదెందుకో
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట.

తాత్పర్యము (తా):

తల్లులకి చిన్నపాటి సలహా. మీరు ఆడపిల్లలే కదా. మీరు కన్నదీ ఆడ పిల్లనే కదా. మరి మీ ఇంటి కొచ్చే ఆడ పిల్లని ఈడ పిల్ల కాదు, ఆడ పిల్లని అవమాన పరుస్తారెందుకు?

English:

A small word to mothers. You were a girl child when born. Your daughter was a girl child. But,why do you ill-treat the girl child that enters your house as your daughter-in-law, saying she does not belong here?

80.
ఏడ చూడు యాడ శిశువు బలిపశువు,
కాదు కాదు కాదు తగదు మనకు,
స్త్రీని పూజ సేయ సిరిద నిలుచునట
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట.

తాత్పర్యము (తా):

ఎక్కడ చూసినా ఆడ పిల్లలే బలి పశువులవుతున్నారు. ఇది మనకు తగదు. వద్దు. స్త్రీని అవమాన పరిచిన చోట సిరి నిలవదని నానుడి.

English:

Wherever we see, girls are sacrificial goats. It is not advisable. Where a woman is ill-treated, Goddess of Wealth does not stay there, it is said.

86.
చంద్ర సూర్యు లెపుడు చూడగ కానరు,
పోగ వచ్చు నొకరు పగలు రాత్రి
యొకరు కాచు నిన్ను యమ్మ పగలు రాత్రి
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట.

తాత్పర్యము:

దైవ సమానులైన సూర్య, చంద్రులు కూడా వంతులు వేసుకుని నిన్ను కాపాడుతారు. ఒకరు పగలు, ఒకరు రాత్రి. రాత్రనక, పగలనక నిన్ను కాపాడేది నీ తల్లి మాత్రమే.

English:

Even the Sun and the Moon, whom we adore as Gods, do not protect us 24 hours. One appears during morning and when he disappears, another appears. Only mother can protect you twenty fours a day.

87.
పాత రుచులు బోయె మోత పాస్తా దాయె
మంచి రుచులు బోయె రుచి పిజ్జ యాయెనే
వెతలు బడ్డ తాత కతలొ బేతలు డాయెనె
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము:
పాత రుచులు మరుగున పడిపోయి పాస్తా రుచి మరిగాము. మంచి, మంచి భారతీయ వంటకాలు వదిలేసి పిజ్జా తినడానికి పరుగులు తీస్తున్నాము. ఎన్నో వెతల కోర్చి నీ తండ్రిని, తద్వారా నిన్ను ఇంత వాడిని చేసిన విక్రమార్కుడి కథల్లో భేతాలుడుగా మిగిలి పోయాడు.

English:

The old, delicious tastes have gone into the cupboard and we are after pasta. Good Indian recipes are taboo and we run after pizza. The grandfather, who passed through many tribulations has remained the Vetal in Vikaramarka stories.

92.
సంస్కృ తన్న పడదు సంస్కృత మన్నను
వేప పనికి రాదు చేపె మందు
చెట్టు లన్ని కొట్టి కట్టె భవనములు
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

మన సంస్కృతి పడదు. మన సంస్కృతమంటే ఏవగింపు. మన పెరట్లో వేప చెట్టు మందుకు పనికి రాదు. (అమెరికా వాడు చెప్పాలి) చేప మందు ఇస్తారని మూడు రోజులు పడి గాపులు. మన పర్యావరణం మనకి పనికి రాదు. చెట్టులన్నీ కొట్టేసి పెద్ద భవనాలు కట్టి, నయాగరా జలపతం అందాలని చూస్తూ కూర్చుంటాం.

English:

We do not like our culture. We hate our native language, Sanskrit. We do not protect our environment. We cut tress, forests and construct palatial buildings. Sitting in our cozy homes, we appreciate the beauty of Niagara Falls.

94.
మరక పడదు తెల్ల మడి ధోవతి పయిన
శాస్త్ర మెల్ల జదివి యాత్ర మేల
ముక్కు మూసు కొనగ ముక్తి యొచ్చు నెటుల
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఎంత చదివి ఙానం సంపాదించినా, ఎన్ని ప్రవచనాలు చెప్పినా మీ మోహం తగ్గకుండా ఏమి ప్రయోజం? కనీసం తెల్ల ధొవతి పైన మరక పడినా కోపమొస్తుందే మీకు? కేవలం ముక్కు మూసుకుని ధ్యానం చేస్తే ముక్తి వస్తుందా? (నలుగురికీ ఉపయోగ పడే పని చెయ్య వచ్చు కదా?)

English:

Howsoever you are educated, whatever the wisdom you accumulated, if you do not leave attachment to your material possessions, what is the use of preaching others? Even if there is spot on your white dress, you get angry. If you close your nostrils and do meditation will you get salvation? Do something that is useful for the multitude!

98.
తల్లి సదువు తాది తెలివితే టలు మెండు
సొమ్ము లేడ తెత్తు సదువు సాగ
కట్ట మెంత బడ్డ పొట్ట నిండక పోయ
వాణి బలుకు మాట నాదు నోట!

లాప్ టాప్ లో టైపింగ్ నేర్చుకుంటున్న అమ్మాయి మా వాచ్ మాన్ పెద్ద కూతురు. 12వ తరగతి లో 77 శాతంతో ఉత్తీర్ణురాలయ్యి డిగ్రీ లో చేరింది. లాప్ టాప్ మేమే ఆ అమ్మాయికి ఇచ్చాము. ఫీజు కట్టేందుకు ఏవరైనా ముందు కొస్తే, ఆ అమ్మాయి కాలేజీకి పంపవచ్చు, మా ప్రమేయం లేకుండా, దురుపయోగం కాకుండా. అది మా ఇల్లే, హైదరాబాదులో. నేర్పుతోంది వాణి.

తాత్పర్యము (తా):

ఈ పద్యం రాయలసీమ భాషలో రాసింది. ఈ అమ్మాయి తండ్రి మా బిల్డింగులో వాచ్ మాన్. 12 వ తరగతిలో 77 శాతం మార్కులొచ్చయి. నీళ్ళు లేక పొట్ట చేత పట్టుకుని హైదరాబదు వచ్చారు. అతని మాటల్లోనే ” మా తల్లి సానా బాగా సదువుతాది సార్! డిగ్రీలో సేర్చాల. 42 ఏలు అడుగుతా ఉన్నారు. మా సంపాదనలు పొట్ట నిపుకోడానికే సాలటం లేదు” అని.

నేను మొదటి వాయిదా (ప్రిన్సిపాలుకి) పంపుతానని నాలుగు వాయిదాలు తీసుకున్నాను. ఎవరైనా సహాయం చెయ్య దలుచుకుంటే కాలేజీకి డబ్బు పంప వచ్చు. నాకు తెలిపితే నేను వివరాలిస్తాను.

English:

The elder one is the elder daughter of our watchman. She scored 77% in Intermediate. Clever girl. We donated a two year old Acer Laptop and promised the principal that we would pay first installment of Rs.10,000. If anybody feels he/she can help, may contact me. I will give details of College in Anantapur, AP. Amount can be sent direct to college.

 

Folk Arts: Burrakatha

While high culture is the bedrock of a society and its values, it is also necessary for the upper and middle classes to maintain their links with the masses. A truly troubled society is one with an elite that finds more in common with foreign elites than its own common people.

As such, along with appreciating Sanskrit and high culture Telugu poetry, it is also important to survey the folk arts that vibrantly define the masses. One such Andhra tradition is Burrakatha.

History

Famous for its ability to not only provide entertainment, but also communicate ideas, Burrakatha was a mainstay of political movements in our part of India. Mostly notably, it was used by Telugus in Madras Presidency (Kosta and Rayalaseema) and in Hyderabad State (Telangana), to fight the rule of the British and their lackey, the Nizam. In fact, both these tyrannical regimes banned Burrakatha, especially in the 30s and 40s.

It was used to great effect in Telangana as part of recruitment drives for the communist revolutionaries who stirred the masses up against exploitation.

Whether it was the memorialization of a patriot like Alluri, Sitarama Raju or the inspiration of one like Chakali Ailamma, Burrakatha has a long and dear history in the heart of the son (and daughter) of the soil.

Characteristics

Burrakatha is the traditional Telugu form of narrative entertainment, and as we’ve shown, was popular and influential in both our states.  Contrary to some recent pop culture definitions, the term ‘burra’ itself originates from Tambura: the traditional instrument of our itinerant bhakti saints, most notably the divine Narada mahamuni himself, as well as our own Annamacharya.

Tanjore-style Carnatic tambura.JPG
Tambura: Instrument of Divine Sages

Katha of course, is the sanskrit word that means ‘story’.  The classical high art of tambura-katha became the colloquial Burrakatha.[4] Hence we see the descent of this vibrant folk art of the masses. That is the value of high culture.

Moving on, the main performer of this tradition is referred to as the kathakudu. With modified castanets, the lead can then set the tempo of the song with its beats. He is traditionally accompanied by two drummers, playing an instrument known as the dakki, each with his own purpose.

The first drummer is referred to as the rajakiya. While both are masters of the earthen drum, he is the one on the right, and thus, speaks on issues of cultural and political importance. Correspondingly, the drummer on the left is called the hasyam, as he provides the comedic relief and humour to punctuate the performance and provide variety. It should be noted that performers are not only men. Women too are frequently artistes participating in this tradition.

Though devotional elements are used in a performance invocation (as is traditional in Kuchipudi and Bharatanatyam as well), it quickly moves to the introduction of story, the main plot, and concludes with the refrain of the narrative. Burrakatha comes in three types: The Sacred, the Historical, and the Political.

While it is generally two to three hours long, some performances can actually take place over two or three days during festivals or specially occasions.  Despite television and our fast paced modern life making it difficult to dedicate long periods to it, even the busiest white collar worker or c-suite executive has 60-90 minutes to spare a week or a month or even a year.  Whether in modified form to suite present fashion or in all its traditional small town glory, Burrakatha must find a place, however occasional, in the busy schedules of today’s Telugus.

Future

As is the case with Andhra and Indic Culture in generally, the prognosis for Burrakatha has not been encouraging. The tradition today is highly neglected. Those with wealth and influence have not, as with Haridasus, patronized the artistes and ensured them a livelihood.

When the custodians of a tradition are not supported by their community, they let go of it and the tradition dies. Folk art animates the rural areas and connects with them not only on a cultural level, but also on a political one. It is not just the great patriot of the Telangana Sayudha Poratam in the 40s, but even the common man of Kosta in the 2000s who is animated by it and emotively linked with it. While Burrakatha raised the banner of righteous rebellion in one, it raised road safety awareness in another.

Innovative use of Burrakatha to teach road safety

Tragically, in the modern era, not only the popularity but the integrity of this once respected artform has declined tremendously. Lascivious and prurient song and dance have come to defined this filmy incarnation appropriated and projected by Tollywood. As a result, some have begun to declare its untimely demise. Vulgar item numbers have added yet another casualty to their list of victims of poor taste. So let’s take a trip back to classic cinema to see how it’s properly done:

Herein lies the first step to reinvigorating this Telugu Tradition.

References:

  1. http://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/Burrakatha-loses-sheen-sans-patronage/articleshow/18012802.cms?referral=PM
  2. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/burrakatha-works-magic-on-crowds/article307655.ece
  3. http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/french-burrakatha-exponent-feted/article5907462.ece
  4. http://www.nrityanjali.org/th_bur.html

 

Personalities: Mallinatha

mallinatha

One of the greatest All-India Andhra Litterateurs is from the new state of Telangana. A man whose name is so synonymous with scholarship and literary criticism he has become a veritable figure of speech, Mallinatha  is one of our Greatest Telugu Personalities.

Background

kolochelama
Mallinatha’s Birthplace: In need of sponsorship

Born in the village of Kolacelama, near Pattancheruvu in Medak District, Mallinatha Suri came from an illustrious family of Pandits. His grandfather was honoured with a kanaka abisheka by none other than the famous Kakatiya King Prataparudra. While specific dates have been difficult to certify, he is generally thought to have lived between 1350 and 1450 C.E.

He himself had a son named Kapardin or Kumarasvamin, who had a son named Mallinatha as well. Another son was named Peddi Bhatta. Kumarasvamin wrote a commentary on the Prataparudriya called the Ratnapana. Narayana Pandita, who wrote a well-known commentary on the Campu Ramayana, was the ninth in Mallinatha’s lineage. [2]

Mallinatha himself adorned the Court of the Vijayanagara Emperor Deva Raya II, who deputed him in 1430 to resolve a dispute in the Vaisya community between them and the Vyaparins of Kanchi. This work, which explicates the genealogy of the community, uses both Telugu and Sanskrit prose. [2,91].His son Kumarasvamin later was a fixture in the court of Devaraya II’s son, Mallikarjuna.

Despite being born into an illustrious family dedicated to the Yajur Veda, young Mallinatha is reputed to have not been a good student. In fact, local legend states that his educational inclination did not develop until he did seva to an itinerant sadhu, who initiated him. Mallinatha then traveled with him to Varanasi, eventually becoming the scholar we know him to have been today.

One of the most prolific writers in Classical Indic Literature, Mallinatha Suri was an accomplished commentator and original writer as well. While the celebrated Sanskrit Poet, Mahakavi Kalidasa is known to us primary through Mallinatha’s commentaries, he also inspired our Telugu Personality’s own creative works, most famously, his magnum opus: Raghu veera carita,

The Raghu veera carita is a work in 17 cantos (sargas) and organized into groups of verses called kulakas. The ninth canto is composed in a manner similar to Kalidasa’s Raghuvamsa, thereby honouring it. In a manner befitting the master of metaphor himself, Mallinatha deploys upama and rupaka to a great extent.

Kalidasa has often attributed human feelings to the natural phenomenon. He has developed deep into the nature and the human nature and has discovered emotional connections with them. Mallinatha has described nature in human terms in this epic. [2, 103]

The dominant rasa is naturally veera (the heroic), though there are a number of subsidiary one’s like bibatsa. Appropriately for a man of the south, as Acarya Dandin would extol,”Mallinatha’s diction and imagery never dege[n]erate into pomp. Like Kalidasa, he has used compounds which are neither too long nor heavy, following the Vaidarbhi style…simple and direct.“. [2,103] What’s more, per the Kavyadarsa, Mallinatha demonstrated the importance and result of mastery of grammar (vyakarana).

Achievements

mallinatha_a_study_idk273
Click here to buy the Book!

In the world of Saastriya (Classical) literature, Mallinatha’s achievement needs no introduction. The breadth and depth of his study and commentary is a matter of wonder even today:

  • He was the only Telugu poet to write commentaries (Teekas) on all 5 Mahakavyas [1]
  • A Teekakaara (commentator of literature) extraordinaire, Mallinatha Suri is the earliest of nine total in our tradition. [2]
  • He was a great scholar of the various Astika philosophical schools (Darsanas)
  • A polymath, he as a master of Sastra, and learned in Vyakarana, Mimamsa and Nyaya
  • Wrote a commentary on the logic treatise Taarkikaraka, where he refuted rival schools and reasserted Aksapada Gautama’s position in the school of Nyaya.
  • He even added to the list of logical fallacies per Nyaya darsana.
  • A commentator on political science, frequently cited Kamandaka’s Nitisara
  • His commentary Tarala had a section on Alankara (Rhetoric and Poetics).
  • Mallinatha’s arbitration decision was immortalized in his Vaisyavamsa Sudhakara
  • While an Upadhyaya was one who could teach Sastras to students, and a Mahopadhyaya  could write books on Sastras, Mahamahopadhyaya was the highest
  • He received the title ‘Mahamahopadhyaya’ from Singhabhupala of Rachakonda.
  • Composed a number of Subhasitas (maxims) to provide insight and wisdom
  • Translated numerous Sanskrit Kavyas in to Telugu [1]

Legacy

Mallinatha’s mastery over the Sanskrit language and literature is undisputed. With innumerable quotation[s] he has enriched his commentaries with them–His commentaries exude a fresh fragrance of many Sanskrit flowers [2,117]

From critiquing Kalidasa’s Raghuvamsa to writing his own Raghu Veera Carita, Mallinatha’s legacy is almost beyond hyperbole. It is not for nothing he is called the Vyakhyana Chakravarti. Indeed, it is said that in Maharashtra and some other parts of India, an incisive critic is called a Mallinatha and his criticism is referred to as Mallinathi!

Famous throughout India, this scholar of Sanskrit and Telugu left an indelible stamp on not only how we viewed our own Classical Indic Literature, but on Indic Literature itself. Indeed, he was living proof that the best critics need not be failed creatives. He was a literary success in his own right, and an eminent commentator on Bharatiya Sahitya. Here are a list of his compositions and commentaries:

Creative Works

  • Raghuveeracarita-an epic in 17 cantos adapting the Ramayana
  • Vaisya vamsa Sudhakara-provides an historical background on the community
  • Udaarakavya
  • Bhakti rahasya
  • Nakshatra Paataadhyoya

Commentaries

Classical Poetry

  • Sanjivani-a commentary on the Kumarasambhava
  • Raghuvamsa-a commentary on the same
  • Meghaduta –a commentary on the same
  • Ghantapatha-a commentary on the Kiratarjuniya
  • Sarvankasa-a commentary on the Sisupalavadha
  • Jivaatu-a commentary on the Naisadhiyacarita
  • Sarvapatheena-a commentary on Bhatti Kavya

Sastra Works

  • Tarala-a commentary on Vidyadhara’s Ekavali (a work on Alankara-sastra)
  • Niskantaka-a commentary on Varadaraja’s Taarkikaraksaaatika (a work on logic)

Philosophical Works

  • Siddhanjana-a commentary on Tantra Vartika
  • Parimala-a commentary on Svaramanojna Manjari

*[2, 17]

Mallinatha has a knack of judging the situations in a particular context and expressing his views in short, pithy, significant sentences. [2, 114]

Despite the peerless accomplishment of this literary gem of ancient Andhra, his birthplace in modern Telangana is in need of support and maintenance. The Kolachala Mallinatha Suri Sahithi Peetham is in a dilapidated condition, especially after the local Veda Patasala relocated. While belated efforts were made before bifurcation to properly honour him with a memorial and tank bund road statue , his home town remains in disrepair.

All true lovers of Telugu culture, whether from Telangana, Rayalaseema, or Kosta, value the legacy of this Upadhyaya of Upadhyayas, and must see to it that his legacy in the Telugu rashtras and Bharatavarsha is once again restored.

References:

  1. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article3163121.ece
  2. Lalye, P.G. Makers of Indian Literature: Mallinatha. New Delhi: Sahitya Akademi. 2009

 

వాణీ శతకం – రెండవ భాగము Vani Satakam – Part II

 

This is the second set (16-45) of the 200 poems I penned. First set available here. As my Poems will be published as a Book soon, a selection has been provided. The rest can be purchased in the complete dwisati via link to publisher’s website, at the end of the month.

17.
మొగని ముందుభార్య మోకరిల్లగ నేల
తాను కొన్న కూర తానె తరుగు
కూర కన్న నీకు కలద యెక్కుడిలువ
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

భర్త ముందు చేతులు కట్టుకొని నిలబడ వలసిన అవసర మేమొచ్చింది? తాను కొనుక్కున్న కూరగాయలు తరుక్కునే అధికారం తనకే కదా ఉంటుంది? కొనుక్కున్న భర్తకు కూరగాయల కంటే విలువ ఎక్కువ ఎందుకివ్వాలి?

English:

Why should a wife live subservient life before the husband? Is she not cleaning and cutting the vegetables she bought? What better value does a husband who was bought in marriage market carry?

18.
ఉందమన్న యాస యున్న యుగయుగాలు మనకు
ఉందమన్న వార లుండనీడు యముడు
పోదమన్న వార్కి పెరుగును యాయువు
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కర్మ ఫలం తప్పించడం ఎవరికి సాధ్యం? మనము ఎన్ని యుగాలు బ్రతుకుతాదామనుకున్నా సమవర్తి సమయానికి తీసుకు వెళతాడు కదా? పోదామన్న వారికి ఆయువు పెరుగుతూనే వుంటుంది కదా?

English:

Who can escape his Karma? Those who want to live perennially will not, as the Lord of Death comes on the pre-destined date. For those who really want to live their lives to end, life span goes on increasing.

19
ఉన్న నాల్గు దినము లుపకారములు జేస
జన్మ రహిత పుణ్య జన్మ చాలు
నంచు నీవు సేయు నరుల సేవ నరుడ
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కర్మ ఫలం తప్పించుకోవాలంటే మరు జన్మ లేకుండా చేసుకోవడమే. అందుకే బ్రతికిన నాలుగు దినాలు ఇతరులకు ఉపకారము చేసి జన్మ రాహిత్యం కోసం నీవు పుణ్యము చేస్తూ దేవుణ్ణి ప్రార్ధించడమే మార్గం.

English: (How to escape this cycle of birth and death?)

If you want to rid of your Karma, it is through attaining Mukti, a state where you have no rebirth. For this, you should be helpful to the needy and do selfless service (nishkama karma) and pray the Gods to grant you such Mukti, freedom from birth-death cycle.

20.
నైజ ముప్పు కాగ నిజము నిప్పు వలెను
నిప్పు యందు పేలు యుప్పు నెపుడు
నీవు దాచు నిజము నిను బేల్చు నొకపరి
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నీ నైజం ఉప్పు లాంటిదైతే, నిజమనేది నిప్పు లాంటిది. ఉప్పు ఏదో ఒక రోజు నిప్పులో పేల్క తాపదు. అల్లాగె నీ నైజంలో నువ్వు దాచిన నిజము పేలి ఏదో ఒక రోజు నిన్ను పేల్చక తప్పదు.

English:

If your nature is like raw salt, truth is like fire. One day the truth you hid in your nature will crack in fire and break you into pieces.

21.
కదప కాలు రాక ముదుసలి యొక్కండు
సిగ్గు యెగ్గు లేక సోమ రొకడు
భార మెవరు యనుచు ధరణి యచ్చెరు వందె
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కాలు కదప లేని ముసలి వాడొకడు, అన్నీ బాగుండి ఏ పనీ చేయని సోమరి పోతొకడు, వీళీద్దర్లో బ్నాకు భారమెవరని భూదేవి అచ్చెరువొందుతోందట!

English:

“Out these two, an old man confined to bed unable to do anything and a youth having all healthy limbs unwilling to do anything, who is more of a burden for me?” the Earth is lamenting.

22.
దైవ దర్శన మనుచు వడి వడిగ బోయి
మూఢ జనలు మండుటెండ నిలువ
గొప్ప జనులు గనిరి రెప్పపాటు నన్నిన్ను
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

దైవాన్ని దర్శించుకుందామని మూఢులైన పేద ప్రజలు త్వర త్వరగా పోయి మండుటెండలో గంటలు నిలబడితే, గొప్ప వారు క్షణంలో నీ దర్శనం చేసుకు పోతున్నారు కదయ్యా, శ్రీనివాసా?

English:

This is a telling poem on the situation prevailing in the Temples of Gods. “Even as illiterate, poor folks are running to see your image and are standing in the queues for hours, the Very, Very Important Persons are having your darshan (view) in seconds! Whither justice, Lord!”

23.
బతికి యున్న యపుడె భగవంతు దలచుము
పైకి బోయి చూడ ఫలము లేదు
ఉండి లేని వాని యునికి గను టెటుల
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

బ్రతికుండగానే భగవంతుణ్ణి తలుచుకో. ఎందు చేతనంటే, పోయాక ఉన్నాడో, లేడో తెలియని భగవంతుని కోసం ఎక్కడ వెదుకులాడుతావు? (భక్తి మార్గమే ముక్తి మార్గమని సూచన)

English:

Pray and try to see the God when you are living. Or else, after you die where can you search the One you do not know whether exists or not. (Bhakti (devotion) is, ultimately, the only way to attain Mukti (Salvation) )

24.
చెప్పె నీతు లెన్నొ చిల్లర దేవుడు
కాసు పుచ్చు కొనక కదలి రాడె
ఆస్తులెన్నొ వెనుక యవధానికి కనరో
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఈ మధ్య రోజుల్లో చాలా మంది ప్రవచన కర్తలు వివిధ వేద, వేదాంతాలపై ఉపన్యాసాలు దంచేస్తున్నారు. వీరు చెప్పే నీతుల్లో అరిష్డ్వర్గాలను విడవమనేది ముఖ్యం. ఈ శత్రు వర్గంలో లోభం, మోహం కూడా ఉన్నయి కదా? మరి ఈ ప్రవచన కర్తలు డబ్బు ముట్టందే కాలు కదుపుతారా? వీరికి వెనుక ఉన్న ఆస్తులెన్ని, వాటి మీద వ్యామోహమెంత? అనేది ఎవరు చూస్తున్నారు? తనకి పనికి రాని నీతి వేరే వారికి ఎలా పనికి వస్తుంది?

English:

Recently, many preachers are preaching non-stop the scriptures and their contents. Out of these, winning over the six enemies (kaama (desire), krodha (anger), lobha (miserliness), moha (attachment), mada (arrogance), maatsarya (jealousy)) is the main preaching. But, how many of these really move out of their homes if money is not offered as remuneration for the preaching? How many of them accumulated wealth and deeply attached to it. If they can’t get rid of attachment and miserliness, how can others follow them? How can morals that do not apply to them applies to others?

25.
ఆకలైన వాడె అసలైన సాధువు
కడుపు మాడ వాడె కాల ఙాని
సిరిని వదిలి చెప్పు శ్రీరంగ నీతులు
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఆకలైన వాడే అసలైన సన్న్యాసి. కడుపు మాడితే కాల ఙానం అదే వస్తుంది. ఈ సాధువులు , సంతులు, ప్రవచన కర్తలు వారి, వారి సిరిని దానం చేసి అప్పుడు నీతులు చెప్తే విన సొంపుగా ఉంటుంది.

English:

The hungry man is the Ascetic. When hunger burns the fuel inside, the Time Sense and preaching in the Holy Books automatically come to mind. These preachers and priests can donate their wealth and then preach, it will be precious to hear.

26.
మురికి వాడ యున్న ముదుసలి వినకున్న
వచన సార మెల్ల వ్యర్ధ మవదె
రాగ మిడక నీవు త్యాగము నేర్పెదో
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

మురికి వాడల్లో దుర్భరంగా బ్రతుకు ఈడుస్తున్న ముసలి వాడు మీ ఙాన బోధ వినలేనప్పుడు మీ ప్రవచన సారం వ్యర్ధమే కదా? మీరు రాగ బంధాలు తెంచుకోకుండా ఇతరులకు త్యాగం నేర్పడం నవ్వుల పాలవడమే కదా! (కడు నిడిన ధనికులకు ఏమి చెప్పి ఏమి ప్రయోజనం)

English:

The old man living in the slums pathetically hears your preaching, is it not a waste of energy? Without you getting rid of your own attachments and sacrifice self, how can others do it on your boding. (What is the use of preaching selfish rich people, the art of sacrifice?)

28.
స్వఛ్ఛ భాష తోడె సమము దేశమవుగ
సంస్కృతమ్ము మనదు సంస్కృతి గదె
దేశ భాష నేర్వ దిమిదిమి దరువేల
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

ఒక స్వఛ్ఛమైన భాష దేశాన్ని ఏకం చేస్తుంది కదా? సంస్కృత భాష మన సంస్కృతిలో భాగమే కదా? మరి ఆ భాష నేర్చుకోడానికి ఈ దరువు లెందుకు? ( ఇంత గోల దేనికి అని అర్ధము)

English:

One chaste language unites the nation. Is not Sanskrit part of our culture? Then, why should we make it such a big issue?

30.
ధ్యాస యెటులొ మనదు భాషయు యటులనె
తప్పు సేయు వాడు తప్పు పలుకు
భాష శుద్ధ మయిన బతుకు శుద్ధ మగును
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

మన ఆలోచనా సరళి ఎలా ఉంటుందో మన భాష అలాగే ఉంటుంది. తప్పు చేసిన వాడి నోట్లోనుంచే తప్పుడు, నీచమైన పదాలు వస్తాయి. మన భాష శుద్ధంగా ఉంటే మన జీవితాలు శుద్ధంగా ఉంటాయి.

English:

The way we think and act reflects in our language. If we commit mistakes and cover up, we tend to use harsh, un-parliamentary language. If our language is good, it shows our life is good and we think good.

33.
పేద కడుపు నింప బెనుగు లాడెడి వాడు
పెళ్ళి సేయ బెట్టు పెద్ద ఖర్చు
డాంబి కమ్ము నడుమ దయ యేడ దాగెనో
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

పేద వాడికి ఇంత ముద్ద పెట్టి కడుపు నింపడానికి వెనుకాడే వాడు, పెళ్ళి మాత్రం మహా వైభోగంగా చేస్తాడు. (ఈ మధ్య పుట్టిన రోజులు, చీరలిచ్చే రోజులు, పంచెలిచ్చే రోజులు, ఉపనయనాల్లోనూ ఈ ఒరవడి ఎక్కవయింది). ఇంత డాబికం మధ్య “దయ” వెదుకుదామన్నా దొరకదే?

English:

The man who hesitates to give a bread piece to a poor, hungry guy spends lakhs and crores on pompous weddings. (Recently this trend spread to other functions too where wealth is displayed obnoxiously). Humanity is not found when searched with powerful lenses behind this vanity.

35.
తండ్రి చేసిన తప్పులు తనయు డెంచె
తనయు తనయుడు తండ్రినె తప్పు బట్టె
తరము మారిన మారదు తీర్పు యదియె
తేట బలికెను ఈబాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

తండ్రి చేసిన తప్పులు కొడుకు ఎంచుతాడు. అతని తనయుడు తన తండ్రి తప్పులు ఎంచుతాడు. తరాలు మారినా, తీర్పు ఒకటే కదా! (తనయుడు తండ్రి చేసింది సరి యయిన పనే అని తెలుసుకునే లోపలే నువ్వు చేసింది తప్పు నాన్నా అని చెప్పడానికి అతనికి ఇంకో తరం వాడు వస్తాడు)

English:

Son points out the mistakes of his father. His son points out his own mistakes. Though generations change judgment is one. (Taken from a quote “ By the time the son realizes that what his father did was right, he has a son who tells him he is wrong”).

36.
తల్లి వొడివేడి ఈ రోజు తలపు కొచ్చె
కంది పచ్చడి రుచికి కలలు కందు,
అమ్మ కలువ నాకు మనసు అయ్యె నేడు
తేట బలికెను ఈబాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

తల్లి వొళ్ళో ఉండే వెచ్చదనం ఈ రోజు మళ్ళీ గుర్తుకొచ్చింది. ఆమె చేసిన రోటి పచ్చడి, కంది పచ్చడి రుచి కలలో కొస్తున్నది. స్వర్గంలో ఉన తల్లిని వెళ్ళి త్వరగా కలుసుకోవాలని ఆశ కలుగుతోంది. (నాకూ వయసు మీరింది కదా. కాలు డొచ్చే కాలం దగ్గర కొచ్చింది కదా)

English:

Today, again I recollect the warmth of the bosom of my mother. I dream the taste of the Chutney (made with Taur Dal) in a grinding stone she used to make. (This is Andhra special. Eat with ghee. You can see Heaven on earth). How I wish I meet her in Heaven soon. (even I am of the age when the Lord of Death is awaiting my arrival there). This was written on International Mothers’ Day.

37.
పుత్రు డుండిన పిండము పెట్టు నంచు
యాడ పిండము ద్రుంచిరి యాది లోనె
భార్య లేకయె బిండము నేడు బెట్టు టెట్లు
తేట బలికెను ఈబాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

పుత్రుడు పుడితే పిండం పెట్టి పున్నామ నరకం నుంచి రక్షిస్తాడని కొడుకుల కోసం చూసి ఆడ బిడ్డల్ని పుట్టకుండా చేస్తే మీ కొడుకులకి భార్య దొరకక పోతే, భార్య లేకుండా పిండం ఎలా పెడతాడు? పున్నామ నరకంతో పాటు, బిడ్డని చంపిన పాపానికి నరకం సిద్ధం కదా!

English:

Hoping that your son will protect you from the curse of birth and death and gives you Mukti, if you go on killing the girl child before birth or after, where do you bring wife for him? And without wife, how can he offer you obsequies and grant you Mukti. Instead, for killing the girl child, you will go to real hell.

39.
తెల్ల వన్నియు పాలను తేట వయసు
నల్ల వన్నియు నీరను నాటు వయసు
రెండు కళ్ళెగ జూసెదు రాత్రి పగలు
తేట బలికెను ఈబాణి నాదు వాణి!

తాత్పర్యము (తా):

లేత వయసులో తెల్లని వన్నీ పాలని నమ్ముతారు. మధ్య వయసొచ్చే సరికి మనిషి దెబ్బ తిని, ప్రతి విషయాన్ని అనుమానించడం మొదలు పెడతాడు. నల్లని వన్నీ నీరనుకుంటాడు. రాత్రిని, పగలును చూసేది ఆ రెండు కళ్ళే కదా? (ఙాన నేత్రంతో చూడ గలిగేదే నిజం. ఙాన సముపార్జనికి కృషి చేయాలి)

English:

During adolescence we believe all that is white is milk. As we grow, we gain experience through troubles and tribulations and start suspecting everything. We believe all that is black is water. (What we see through the inner eye, or wisdom, is only true. Hence gain wisdom.)

40.
చిత్త శుద్ధి లేని చిత్ర పూజ లదేల
చినుకు పడని చోట చత్ర మేల
వేడి పాల మీద వెన్న వెదుకు దేల
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నీకు చిత్త శుద్ధి లేకుండా ఎన్ని బొమ్మలు పెట్టుకొని దండాలు పెట్టి స్తోత్ర పాఠాలు చదివితే ఏమి ఉపయోగం? (పొయ్యాక తల్లిదండ్రుల బొమ్మలు పెద్ద చిత్రాలు గీయించి, దండాలు పెట్టే వాళ్ళు, వారు బ్రతికుండగా కనీసం పలకరించిన పాపాన పోరు). కనీసం ఒక చినుకు పడని చోట గొడుగు తీసుకు వెళ్ళినట్లే కదా? లేదా వేడి పాల మీద వెన్న కోసం వెదికినట్లే కదా?

English:

Without your conscience being clear, what is the use of adorning photos and praying to them? (There are people who might never have cared for their parents but make big paintings of them after they leave this world and shower their praises on them). Is it not like carrying an umbrella at a place where even a drop of rain does not fall? Or is it not like searching for butter on hot milk?

43.

ఎట్టి బరువు మోయ్క యాత్రలు చేసితి

వెట్టి వాని నొకని బెట్టి మోయ

పుణ్య మెవరి కొచ్చె గణియించి చూడరో

వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

నువ్వు ఏలాంటి బరువు మోయకుండా ఒక వెట్టి వాణ్ణి పెత్తి, అతనికి జీత, భత్యాలు కూడా అతని శ్రమకు సరి పడా ఇవ్వకుండా పుణ్య క్షేత్రాలన్నీ తిరిగావు కదా? పుణ్య మెవరికొచ్చిందో తెలుసుకున్నవా? నీకు కాదు, కడుపు మాడ్చుకొని నీ బరువు మోసిన వాడికి.

English:

You went on pilgrimage. But, the weight you carry or your weight, you took the services of a worker whom you paid pittance. Do you think you got the blessings of God or the worker who carried your weight? (Certainly the latter, if you paid him less than what he deserved)

45.
సీస పద్యము
నంద వంశము బుట్ట నందుడు వివేకా
నందుడగునె వివేకమ్ము లేక
గాంధారి పుత్రుడు గాడ్రించి యరువగ
గాంధి యగునె సత్యవంతుడవక
కల్మష హృదయుడు కలల యందైనను
యెటగు కలాముగ యెపటి కయిన
మంద బుద్ధి సుతుడు మరువడె గతమును
గొర్రె మందను జేరి జనుచు వెనుక
ఆ: గొప్ప వారి సూక్తి జెప్పగా చింతించు
నీదు వయసు మనసు నీకు సాక్షి
నీరసించె నేమొ నిలుచుండి యోచించు
వాణి పలుకు మాట నాదు నోట!

తాత్పర్యము (తా):

కొందరు ప్రబుద్ధులు, గొప్ప వారి సూక్తి ముక్తావళిని పదే, పదే ప్రచారం చేస్తారు కానీ వారు చెప్పిన ఒక్క సూక్తిని నిజ జీవితంలో పాటించిన పాపాన పోరు. (ఇది నాకు తెలిసిన కొంతమంది, నా దగ్గరి బంధు మిత్రుల నుద్దేశించి వ్రాసినది మాత్రమే). వారి నుద్దేసించి వ్రాసిన పద్యము.

నంద వంశంలో జన్మించిన ప్రతివాడు వివేకానందుడవుతాడా? గాంధారి పుత్రుడు ఎంత గట్టిగా అరిచినా, నిజాలు చెప్పకుండా గాంధీ అవుతాడా? మనసంతా కల్మషంతో ఉన్నవాడు కలలో నైనా కలాము అవుతాడా? దుర్మార్గుల వెనుక గొర్రె మందలో గొర్రెలా పోయే వాడు తన పూర్వీకుల వైభవాన్ని అర్ధం చేసుకో గలడా?

గొప్ప వారి సూక్తులను వల్లించేటప్పుడు, నీ వయసు, నీ మనసు నీకు సాక్షిగా నిలుస్తాయి. అవి కూడా వయసు మళ్ళి నీరసించినాయేమో ఒక్క సారి యోచించు.

English:

It has become a fashion for people to quote great people, without following their teachings. (Those that were very close to me like family members, whose characters, I know). This poem is intended to convey a message to such people.

Will a person born in Nanda dynasty become Vivekananda by his name? Will the son of Gandhari (here idiomatic reference to a crook) become Gandhi without following the path of truth, even if he shouts from rooftops, he is good? Will a man with adulterated mind turn into the great Abdul Kalaam even in his dream? Will not the nincompoop son, forget the glorious past of his own dynasty, by following the flock of sheep into the abyss?

You go on reciting the quotes of great people. But think once. Your age and your conscience are living proofs. Or are they so old that they are tired to think even?